{"id":91,"date":"2025-05-16T07:14:43","date_gmt":"2025-05-16T07:14:43","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=91"},"modified":"2025-05-16T07:17:03","modified_gmt":"2025-05-16T07:17:03","slug":"extrem-2-cz-i-antysemityzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/05\/16\/extrem-2-cz-i-antysemityzm\/","title":{"rendered":"2025.05.16 – EXTREM 2, cz. I: Antysemityzm"},"content":{"rendered":"\n

Pierwszy odcinek drugiej, ciesz\u0105cej si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, serii specjalnej „Extrem” podcastu Vinohradsk\u00e1 12, prowadzonej przez Mat\u011bja Skalickiego wraz z politologiem Jan Charv\u00e1tem z Uniwersytetu Karola , skupia si\u0119 na z\u0142o\u017conym i bolesnym zjawisku antysemityzmu. Rozmowa analizuje historyczne korzenie nienawi\u015bci wobec \u017byd\u00f3w, jej ewolucj\u0119 oraz wsp\u00f3\u0142czesne przejawy, staraj\u0105c si\u0119 odpowiedzie\u0107 na pytanie, dlaczego ten fenomen wci\u0105\u017c powraca i czy ludzko\u015b\u0107 jest w stanie wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski ze swoich b\u0142\u0119d\u00f3w.
<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podcast rozpoczyna odwo\u0142aniem do aktualnych wydarze\u0144 \u2013 gwa\u0142townego wzrostu liczby antysemickich atak\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie w ostatnich latach, w tym podpale\u0144 synagog (np. w Melbourne), atak\u00f3w przy pomnikach Holokaustu (Berlin), na synagogi (Halle), a tak\u017ce tragicznych wydarze\u0144 takich jak pogrom z 7 pa\u017adziernika 2023 roku. Dr Charv\u00e1t wskazuje, \u017ce jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn tego wzrostu jest narastaj\u0105ca globalnie niepewno\u015b\u0107, frustracja i strach, kt\u00f3re od kryzysu gospodarczego w 2008 roku regularnie dotykaj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa. Antysemityzm, jak twierdzi, dzia\u0142a jak „papierek lakmusowy”, a \u017bydzi od wiek\u00f3w pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 „uniwersalnego koz\u0142a ofiarnego”. Zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na debat\u0119 dotycz\u0105c\u0105 antysemityzmu na ameryka\u0144skich uniwersytetach (np. Harvard), podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce zjawisko to ma tam g\u0142\u0119bokie korzenie, si\u0119gaj\u0105ce restrykcyjnych kwot dla \u017cydowskich student\u00f3w na pocz\u0105tku XX wieku, a w latach 70. zosta\u0142o wzmocnione przez antykolonialny dyskurs radykalnej lewicy, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 przedstawia\u0107 \u017byd\u00f3w jako sprawc\u00f3w kolonializmu w Palestynie.<\/p>\n\n\n\n

Analizuj\u0105c historyczne \u017ar\u00f3d\u0142a antysemityzmu w Europie, dr Charv\u00e1t wyr\u00f3\u017cnia trzy g\u0142\u00f3wne etapy:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Antyjudaizm (pod\u0142o\u017ce religijne):<\/strong> Najd\u0142u\u017csza faza, trwaj\u0105ca od czas\u00f3w wczesnego chrze\u015bcija\u0144stwa. Opiera\u0142a si\u0119 na wrogo\u015bci religijnej. Oficjalny antyjudaizm ko\u015bcielny przedstawia\u0142 \u017byd\u00f3w jako zatwardzia\u0142ych heretyk\u00f3w, kt\u00f3rzy odrzucili zbawienie. R\u00f3wnolegle istnia\u0142 antyjudaizm ludowy, kt\u00f3ry widzia\u0142 w \u017bydach „bogob\u00f3jc\u00f3w” (zab\u00f3jc\u00f3w Chrystusa), trucicieli studni (powoduj\u0105cych zarazy), profanator\u00f3w hostii oraz sprawc\u00f3w rzekomych mord\u00f3w rytualnych na chrze\u015bcija\u0144skich dzieciach lub dziewicach (czego przyk\u0142adem w historii Czech jest tzw. afera Hilsnera). Te oskar\u017cenia prowadzi\u0142y do przekonania o pakcie \u017byd\u00f3w z diab\u0142em. Pierwsze masowe pogromy mia\u0142y miejsce ju\u017c podczas wypraw krzy\u017cowych.<\/li>\n\n\n\n
  2. Antysemityzm spo\u0142eczny i rasowy (XVIII-XIX wiek do po\u0142owy XX wieku):<\/strong> W okresie O\u015bwiecenia i po rewolucji francuskiej antyjudaizm zacz\u0105\u0142 ust\u0119powa\u0107 miejsca antysemityzmowi o pod\u0142o\u017cu spo\u0142ecznym, a nast\u0119pnie rasowym. Etap przej\u015bciowy to antysemityzm spo\u0142eczny, bazuj\u0105cy na micie \u017byda-wyzyskiwacza i lichwiarza. Wynika\u0142o to m.in. z faktu, \u017ce chrze\u015bcijanom zabraniano lichwy, a \u017bydom nie, co w po\u0142\u0105czeniu z ograniczeniami w dost\u0119pie do ziemi, sk\u0142ania\u0142o ich do zajmowania si\u0119 finansami, handlem, nauk\u0105 i sztuk\u0105. Ich sukcesy w tych dziedzinach w okresie rozwoju kapitalizmu sta\u0142y si\u0119 po\u017cywk\u0105 dla oskar\u017ce\u0144 o wyzysk, podchwytywanych tak\u017ce przez niekt\u00f3re ruchy lewicowe (cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 lewicy p\u00f3\u017aniej odrzuci\u0142a antysemickie w\u0105tki, a wielu \u017byd\u00f3w by\u0142o zwolennikami idei r\u00f3wno\u015bciowych g\u0142oszonych przez lewic\u0119). Kulminacj\u0105 tej ewolucji by\u0142 antysemityzm rasowy, oparty na pseudonaukowych XIX-wiecznych teoriach o hierarchii ras ludzkich, gdzie rasa „aryjska” znajdowa\u0142a si\u0119 na szczycie, a \u017bydzi na samym dole. Taka koncepcja, w odr\u00f3\u017cnieniu od religijnej, czyni\u0142a \u017cydowsko\u015b\u0107 cech\u0105 niezbywaln\u0105. Ten rasowy antysemityzm sta\u0142 si\u0119 rdzeniem ideologii nazistowskiej i bezpo\u015brednio doprowadzi\u0142 do Holokaustu \u2013 pr\u00f3by „ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej”. Dr Charv\u00e1t zaznacza, \u017ce antysemityzm by\u0142 powszechny tak\u017ce np. w Pierwszej Republice Czechos\u0142owackiej, czego przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jana Nerudy.<\/li>\n\n\n\n
  3. Antysyjonizm (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie):<\/strong> Trzecia faza, kt\u00f3ra nabra\u0142a znaczenia po II wojnie \u015bwiatowej i powstaniu pa\u0144stwa Izrael. Jest to postawa wroga wobec istnienia pa\u0144stwa Izrael. Dr Charv\u00e1t podkre\u015bla, \u017ce powstanie Izraela by\u0142o z\u0142o\u017conym procesem, wynikaj\u0105cym nie tylko z Holokaustu, ale tak\u017ce z powojennej sytuacji geopolitycznej, presji USA na Europ\u0119 w kwestii \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w oraz pocz\u0105tkowych kalkulacji Stalina. Antysyjonizm jest zjawiskiem wielowymiarowym: mo\u017ce oznacza\u0107 krytyk\u0119 polityki Izraela (r\u00f3wnie\u017c ze strony cz\u0119\u015bci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, np. ultraortodoksyjnych \u017byd\u00f3w wierz\u0105cych, \u017ce Izrael mo\u017ce powsta\u0107 dopiero po przyj\u015bciu Mesjasza, lub \u015brodowisk krytycznych wobec nacjonalizmu), ale cz\u0119sto jest te\u017c przykrywk\u0105 dla antysemityzmu. Lewicowy antysyjonizm, popularny w latach 70., por\u00f3wnywa\u0142 dzia\u0142ania Izraela wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w do kolonializmu. Prawicowy antysyjonizm cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 z negacj\u0105 Holokaustu. Politolog przytacza tzw. „test 3D” Natana Szaranskiego (delegitymizacja Izraela, jego demonizacja oraz stosowanie podw\u00f3jnych standard\u00f3w) jako narz\u0119dzie pomocne w odr\u00f3\u017cnieniu uprawnionej krytyki od antysemityzmu.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Podsumowuj\u0105c, Jan Charv\u00e1t stwierdza, \u017ce antysemityzm jest g\u0142\u0119boko zakorzeniony w historii, a mechanizm szukania koz\u0142a ofiarnego w czasach frustracji i niepewno\u015bci sprawia, \u017ce nienawi\u015b\u0107 ta mo\u017ce wci\u0105\u017c powraca\u0107. Cho\u0107 jej cel nie zawsze musi by\u0107 ten sam, \u017bydzi historycznie byli „uniwersalnym” obiektem tej nienawi\u015bci, co czyni antysemityzm wci\u0105\u017c aktualnym zagro\u017ceniem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pierwszy odcinek drugiej, ciesz\u0105cej si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, serii specjalnej „Extrem” podcastu Vinohradsk\u00e1 12, prowadzonej przez Mat\u011bja Skalickiego wraz z politologiem Jan Charv\u00e1tem z Uniwersytetu Karola , skupia si\u0119 na z\u0142o\u017conym i bolesnym zjawisku antysemityzmu. Rozmowa analizuje historyczne korzenie nienawi\u015bci wobec \u017byd\u00f3w, jej ewolucj\u0119 oraz wsp\u00f3\u0142czesne przejawy, staraj\u0105c si\u0119 odpowiedzie\u0107 na pytanie, dlaczego ten fenomen wci\u0105\u017c powraca i czy ludzko\u015b\u0107 jest w stanie wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski ze swoich b\u0142\u0119d\u00f3w. Podcast rozpoczyna odwo\u0142aniem do aktualnych wydarze\u0144 \u2013 gwa\u0142townego… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,5],"tags":[],"class_list":["post-91","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-seria","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions\/94"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}