{"id":412,"date":"2025-08-04T23:12:08","date_gmt":"2025-08-04T23:12:08","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=412"},"modified":"2025-08-04T23:12:08","modified_gmt":"2025-08-04T23:12:08","slug":"2025-08-04-przelom-w-walce-z-hiv-z-czeskim-sladem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/08\/04\/2025-08-04-przelom-w-walce-z-hiv-z-czeskim-sladem\/","title":{"rendered":"2025.08.04 &#8211; Prze\u0142om w walce z HIV z czeskim \u015bladem"},"content":{"rendered":"\n<p>W najnowszym odcinku podcastu &#8222;5:59&#8221;, prowadz\u0105ca Kate\u0159ina \u0160afa\u0159\u00edkov\u00e1 rozmawia z Davidem Jilichem, infektologiem i kierownikiem Narodowego Centrum HIV\/AIDS w Pradze, na temat prze\u0142omowego post\u0119pu w walce z wirusem HIV. Rozmowa koncentruje si\u0119 na nowym, niezwykle skutecznym leku o nazwie <strong>Lenakapawir<\/strong>, kt\u00f3ry niedawno zosta\u0142 zatwierdzony do u\u017cytku prewencyjnego. Jak si\u0119 okazuje, za tym globalnym sukcesem stoi zesp\u00f3\u0142 naukowy, na czele kt\u00f3rego stoi czeski biochemik, co stanowi kolejny, dumny &#8222;czeski \u015blad&#8221; w historii medycyny.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"509\" src=\"https:\/\/czechinfo.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-12-1024x509.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-413\" srcset=\"https:\/\/czechinfo.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-12-1024x509.png 1024w, https:\/\/czechinfo.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-12-300x149.png 300w, https:\/\/czechinfo.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-12-768x381.png 768w, https:\/\/czechinfo.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-12.png 1188w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Jak wyja\u015bnia David Jilich, Lenakapawir jest lekiem rewolucyjnym z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze, nale\u017cy do zupe\u0142nie nowej klasy lek\u00f3w, tzw. &#8222;inhibitor\u00f3w kapsydu&#8221;, i dzia\u0142a na wirusa w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b ni\u017c dotychczasowe terapie, blokuj\u0105c jego cykl replikacyjny w dw\u00f3ch kluczowych momentach (na samym pocz\u0105tku i na samym ko\u0144cu procesu replikacji). Po drugie, i co najwa\u017cniejsze z perspektywy pacjent\u00f3w, ma unikaln\u0105 form\u0119 podania. Zamiast codziennego przyjmowania tabletek, lek ten podawany jest w formie podsk\u00f3rnego zastrzyku zaledwie <strong>dwa razy w roku<\/strong>. Taka forma podania niemal gwarantuje regularno\u015b\u0107 i skuteczno\u015b\u0107, co jest kluczowe zar\u00f3wno w leczeniu, jak i w profilaktyce.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki podw\u00f3jnemu mechanizmowi dzia\u0142ania lek jest niezwykle skuteczny. Dwa mechanizmy polegaj\u0105 na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Blokowaniu &#8222;rozpakowania&#8221; wirusa:<\/strong> Po tym, jak wirus HIV wnika do ludzkiej kom\u00f3rki, musi &#8222;otworzy\u0107&#8221; swoj\u0105 ochronn\u0105 otoczk\u0119 bia\u0142kow\u0105, zwan\u0105 <strong>kapsydem<\/strong>, aby uwolni\u0107 sw\u00f3j materia\u0142 genetyczny i rozpocz\u0105\u0107 proces przejmowania kontroli nad kom\u00f3rk\u0105. Lenakapawir, jako &#8222;inhibitor kapsydu&#8221;, blokuje ten w\u0142a\u015bnie moment. Uniemo\u017cliwia prawid\u0142owe otwarcie si\u0119 kapsydu, przez co wirus nie mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 swojej replikacji.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Blokowaniu &#8222;sk\u0142adania&#8221; nowych wirus\u00f3w:<\/strong> Gdyby wirusowi mimo wszystko uda\u0142o si\u0119 powieli\u0107 sw\u00f3j materia\u0142 genetyczny, na ko\u0144cu cyklu musi on &#8222;z\u0142o\u017cy\u0107&#8221; nowe, w pe\u0142ni funkcjonalne kopie samego siebie, zamykaj\u0105c je w nowych, prawid\u0142owo uformowanych kapsydach. Lenakapawir zak\u0142\u00f3ca r\u00f3wnie\u017c ten etap, uniemo\u017cliwiaj\u0105c poprawne sk\u0142adanie si\u0119 nowych otoczek wirusowych. W rezultacie powstaj\u0105 wadliwe, niedojrza\u0142e cz\u0105stki wirusa, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie zakazi\u0107 kolejnych kom\u00f3rek.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Podcast omawia dwa g\u0142\u00f3wne zastosowania leku. Ju\u017c od kilku lat jest on stosowany w leczeniu os\u00f3b zaka\u017conych wirusem HIV jako &#8222;lek ostatniej szansy&#8221;. W Czechach terapi\u0119 t\u0119 stosuje si\u0119 u nielicznych, najci\u0119\u017cej chorych pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych inne, standardowe leki przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107 z powodu lekooporno\u015bci wirusa. Jak potwierdza go\u015b\u0107, w tych trudnych przypadkach Lenakapawir okazuje si\u0119 niezwykle skuteczny. Jednak prawdziwym prze\u0142omem, o kt\u00f3rym jest teraz g\u0142o\u015bno, jest jego niedawne zatwierdzenie przez ameryka\u0144sk\u0105 Agencj\u0119 \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w (FDA) oraz rekomendacja Europejskiej Agencji Lek\u00f3w do stosowania w <strong>profilaktyce przedekspozycyjnej (PrEP)<\/strong>. Oznacza to, \u017ce osoby zdrowe, ale znajduj\u0105ce si\u0119 w grupie wysokiego ryzyka zaka\u017cenia, b\u0119d\u0105 mog\u0142y chroni\u0107 si\u0119 przed wirusem, przyjmuj\u0105c zastrzyk tylko raz na p\u00f3\u0142 roku, co jest ogromnym u\u0142atwieniem w por\u00f3wnaniu do konieczno\u015bci codziennego, zdyscyplinowanego przyjmowania tabletek.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lnym w\u0105tkiem rozmowy jest &#8222;czeski \u015blad&#8221; w tym medycznym sukcesie. Jak si\u0119 okazuje, zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry w ameryka\u0144skiej firmie farmaceutycznej Gilead Sciences opracowa\u0142 Lenakapawir, by\u0142 kierowany przez czeskiego biochemika i wirusologa, <strong>Tom\u00e1\u0161a Cihl\u00e1\u0159a<\/strong>. Go\u015b\u0107 podcastu podkre\u015bla, \u017ce nie jest to przypadek. Cihl\u00e1\u0159 jest bowiem naukowym spadkobierc\u0105 legendarnego czeskiego chemika, profesora <strong>Anton\u00edna Hol\u00e9ho<\/strong>, kt\u00f3rego prze\u0142omowe odkrycia w latach 80. i 90. sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 do stworzenia pierwszych skutecznych lek\u00f3w na AIDS. Obaj naukowcy pracowali w tym samym presti\u017cowym instytucie w Pradze, a Cihl\u00e1\u0159 by\u0142 uczniem bliskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Hol\u00e9ho. To kolejny dow\u00f3d na ogromny wk\u0142ad czeskiej nauki w globaln\u0105 walk\u0119 z HIV.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo tego ogromnego post\u0119pu, rozmowa nie unika trudnych temat\u00f3w. G\u0142\u00f3wn\u0105 barier\u0105 w powszechnym stosowaniu Lenakapawiru, zw\u0142aszcza w profilaktyce, jest jego astronomiczna cena, szacowana na oko\u0142o 600 tysi\u0119cy koron (ponad 100 tysi\u0119cy z\u0142otych) rocznie. Stanowi to ogromny kontrast w por\u00f3wnaniu do znacznie ta\u0144szych preparat\u00f3w w tabletkach. David Jilich zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na og\u00f3ln\u0105 sytuacj\u0119 w walce z HIV. Cho\u0107 dzi\u0119ki nowoczesnym terapiom zaka\u017cenie przesta\u0142o by\u0107 wyrokiem \u015bmierci, a sta\u0142o si\u0119 przewlek\u0142\u0105, mo\u017cliw\u0105 do kontrolowania chorob\u0105, to wci\u0105\u017c pozostaje nieuleczalne. Najbardziej problematycznym regionem na \u015bwiecie pod wzgl\u0119dem rozprzestrzeniania si\u0119 epidemii jest obecnie, jego zdaniem, <strong>Rosja i kraje by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego<\/strong>, gdzie sytuacja, w przeciwie\u0144stwie do Afryki, stale si\u0119 pogarsza.<\/p>\n\n\n\n<p>Podcast ko\u0144czy si\u0119 konkluzj\u0105, \u017ce Lenakapawir to pot\u0119\u017cne, nowe narz\u0119dzie, kt\u00f3re mo\u017ce znacz\u0105co przyspieszy\u0107 globalne wysi\u0142ki na rzecz wyeliminowania HIV\/AIDS. Jednak, aby jego potencja\u0142 m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 w pe\u0142ni wykorzystany, konieczne jest pokonanie barier ekonomicznych i zapewnienie dost\u0119pu do leku tam, gdzie jest on najbardziej potrzebny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W najnowszym odcinku podcastu &#8222;5:59&#8221;, prowadz\u0105ca Kate\u0159ina \u0160afa\u0159\u00edkov\u00e1 rozmawia z Davidem Jilichem, infektologiem i kierownikiem Narodowego Centrum HIV\/AIDS w Pradze, na temat prze\u0142omowego post\u0119pu w walce z wirusem HIV. Rozmowa koncentruje si\u0119 na nowym, niezwykle skutecznym leku o nazwie Lenakapawir, kt\u00f3ry niedawno zosta\u0142 zatwierdzony do u\u017cytku prewencyjnego. Jak si\u0119 okazuje, za tym globalnym sukcesem stoi zesp\u00f3\u0142 naukowy, na czele kt\u00f3rego stoi czeski biochemik, co stanowi kolejny, dumny &#8222;czeski \u015blad&#8221; w historii medycyny. Jak wyja\u015bnia David&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,27],"tags":[],"class_list":["post-412","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-7","category-nauka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=412"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":414,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/412\/revisions\/414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}