{"id":409,"date":"2025-08-04T22:43:23","date_gmt":"2025-08-04T22:43:23","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=409"},"modified":"2025-08-04T23:12:35","modified_gmt":"2025-08-04T23:12:35","slug":"2025-08-04-malo-dzieci-co-z-tym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/08\/04\/2025-08-04-malo-dzieci-co-z-tym\/","title":{"rendered":"2025.08.04 – Ma\u0142o dzieci. I co teraz?"},"content":{"rendered":"\n

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105ca (w zast\u0119pstwie) Janetta N\u011bmcov\u00e1 wraz z demografk\u0105 Ann\u0105 \u0160\u0165astn\u0105 z Uniwersytetu Karola, mierzy si\u0119 z jednym z najpowa\u017cniejszych wyzwa\u0144 spo\u0142ecznych wsp\u00f3\u0142czesnych Czech \u2013 gwa\u0142townym i rekordowym spadkiem liczby urodze\u0144. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odej\u015bcia od alarmistycznych nag\u0142\u00f3wk\u00f3w o „wymieraniu narodu” i stanowi dog\u0142\u0119bn\u0105 analiz\u0119 przyczyn tego kryzysu, obalaj\u0105c przy tym popularne mity i wskazuj\u0105c na systemowe zaniedbania ze strony pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jak na wst\u0119pie podkre\u015bla ekspertka, medialne has\u0142a o „wymieraniu Czech” s\u0105 myl\u0105ce. Dzi\u0119ki dodatniemu saldu migracji, ca\u0142kowita populacja kraju jest w rzeczywisto\u015bci najwy\u017csza w historii. Jednak problem z liczb\u0105 urodze\u0144 jest realny i ma dwie g\u0142\u00f3wne przyczyny. Pierwsza z nich by\u0142a przewidywalna \u2013 w wiek reprodukcyjny wchodzi obecnie „chude” pokolenie urodzone w latach 90., kiedy to dzietno\u015b\u0107 by\u0142a bardzo niska. Oznacza to, \u017ce po prostu jest mniej potencjalnych rodzic\u00f3w. Prawdziwym szokiem dla demograf\u00f3w jest jednak drugi czynnik: gwa\u0142towny spadek wsp\u00f3\u0142czynnika dzietno\u015bci<\/strong>, czyli liczby dzieci przypadaj\u0105cych na jedn\u0105 kobiet\u0119. Jeszcze w 2021 roku Czechy, z wynikiem 1,83, nale\u017ca\u0142y do europejskiej czo\u0142\u00f3wki. Dzi\u015b wska\u017anik ten spad\u0142 do zaledwie 1,37. To w\u0142a\u015bnie na\u0142o\u017cenie si\u0119 tych dw\u00f3ch negatywnych trend\u00f3w \u2013 ma\u0142ej liczby potencjalnych matek i ich ni\u017cszej dzietno\u015bci \u2013 spowodowa\u0142o tak drastyczny spadek liczby urodze\u0144 z ponad 111 tysi\u0119cy w 2021 roku do zaledwie 84 tysi\u0119cy w roku ubieg\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n

Podcast stanowczo rozprawia si\u0119 z mitem, jakoby m\u0142odzi Czesi nie chcieli mie\u0107 dzieci. Wszystkie badania socjologiczne pokazuj\u0105 co\u015b wr\u0119cz przeciwnego: zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi wci\u0105\u017c planuje za\u0142o\u017cenie rodziny, a idealnym modelem pozostaje rodzina z dw\u00f3jk\u0105 dzieci. Problem nie le\u017cy wi\u0119c w zmianie pragnie\u0144, ale w rosn\u0105cej przepa\u015bci mi\u0119dzy aspiracjami a rzeczywisto\u015bci\u0105. Nag\u0142y spadek dzietno\u015bci jest, zdaniem Anny \u0160\u0165astnej, bezpo\u015bredni\u0105 reakcj\u0105 na seri\u0119 kryzys\u00f3w z ostatnich lat \u2013 niepewno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105, wysok\u0105 inflacj\u0119, pandemi\u0119 COVID-19, kryzys energetyczny i wojn\u0119 w Ukrainie. W obliczu tych zagro\u017ce\u0144, m\u0142odzi ludzie po prostu odk\u0142adaj\u0105 decyzj\u0119 o za\u0142o\u017ceniu rodziny na p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

Jednak g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 d\u0142ugofalowego problemu s\u0105 bariery systemowe, kt\u00f3re pa\u0144stwo czeskie przez lata zaniedbywa\u0142o. W rozmowie wskazano na trzy kluczowe obszary. Po pierwsze, ogromn\u0105 presj\u0119 wywieran\u0105 na m\u0142odych ludzi, by najpierw zdobyli wy\u017csze wykszta\u0142cenie i ugruntowali swoj\u0105 pozycj\u0119 zawodow\u0105, zanim zdecyduj\u0105 si\u0119 na dzieci. Po drugie, katastrofaln\u0105 sytuacj\u0119 na rynku mieszkaniowym. Ale najwa\u017cniejszym problemem, jak podkre\u015bla ekspertka, jest brak dost\u0119pnych i elastycznych form opieki nad dzie\u0107mi do lat trzech<\/strong>. To zmusza kobiety do niezwykle d\u0142ugich przerw w karierze zawodowej, trwaj\u0105cych trzy, sze\u015b\u0107, a w przypadku kilkorga dzieci nawet dziewi\u0119\u0107 lat. Dla coraz lepiej wykszta\u0142conych kobiet, funkcjonuj\u0105cych na dynamicznym rynku pracy, perspektywa tak d\u0142ugiego „wypadni\u0119cia z systemu” jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych barier w podejmowaniu decyzji o posiadaniu (kolejnych) dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Jakie jest wi\u0119c rozwi\u0105zanie? Zdaniem demografki, proste transfery finansowe, takie jak podwy\u017cszenie zasi\u0142ku wychowawczego, nie s\u0105 skuteczne i nie wp\u0142ywaj\u0105 d\u0142ugofalowo na dzietno\u015b\u0107 (pada tu przyk\u0142ad Polski). Prawdziwa, dobrze zaprojektowana polityka rodzinna musi odpowiada\u0107 na realne potrzeby m\u0142odych ludzi. Obejmuje to przede wszystkim polityk\u0119 mieszkaniow\u0105, tak\u0105 jak programy „mieszka\u0144 na start”, oraz, co kluczowe, budow\u0119 solidnego i powszechnie dost\u0119pnego systemu opieki nad najm\u0142odszymi dzie\u0107mi, kt\u00f3ry pozwoli rodzicom, a zw\u0142aszcza matkom, na elastyczne \u0142\u0105czenie \u017cycia zawodowego z rodzinnym. Niestety, jak konkluduje podcast, w tych obszarach pa\u0144stwo czeskie przez lata zrobi\u0142o zbyt ma\u0142o. Prognoza na przysz\u0142o\u015b\u0107 jest pesymistyczna \u2013 w najbli\u017cszych latach spadek liczby urodze\u0144 prawdopodobnie b\u0119dzie kontynuowany, poniewa\u017c w wiek rodzicielski wchodzi\u0107 b\u0119d\u0105 kolejne, jeszcze mniej liczne roczniki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105ca (w zast\u0119pstwie) Janetta N\u011bmcov\u00e1 wraz z demografk\u0105 Ann\u0105 \u0160\u0165astn\u0105 z Uniwersytetu Karola, mierzy si\u0119 z jednym z najpowa\u017cniejszych wyzwa\u0144 spo\u0142ecznych wsp\u00f3\u0142czesnych Czech \u2013 gwa\u0142townym i rekordowym spadkiem liczby urodze\u0144. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odej\u015bcia od alarmistycznych nag\u0142\u00f3wk\u00f3w o „wymieraniu narodu” i stanowi dog\u0142\u0119bn\u0105 analiz\u0119 przyczyn tego kryzysu, obalaj\u0105c przy tym popularne mity i wskazuj\u0105c na systemowe zaniedbania ze strony pa\u0144stwa. Jak na wst\u0119pie podkre\u015bla ekspertka, medialne has\u0142a o „wymieraniu… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,5],"tags":[],"class_list":["post-409","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-spoleczne","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=409"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":415,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409\/revisions\/415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}