{"id":395,"date":"2025-08-04T22:17:28","date_gmt":"2025-08-04T22:17:28","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=395"},"modified":"2025-08-04T22:17:28","modified_gmt":"2025-08-04T22:17:28","slug":"2025-08-01-slowacja-faszyzm-i-fico","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/08\/04\/2025-08-01-slowacja-faszyzm-i-fico\/","title":{"rendered":"2025.08.01 – S\u0142owacja, faszyzm i Fico"},"content":{"rendered":"\n

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z historyczk\u0105 Han\u0105 Kub\u00e1tov\u0105 z Uniwersytetu Karola, podejmuj\u0105 pr\u00f3b\u0119 g\u0142\u0119bokiej i niezwykle aktualnej analizy historyczno-politycznej. Punktem wyj\u015bcia jest cz\u0119sto pojawiaj\u0105ce si\u0119 w publicznej debacie, prowokacyjne pytanie: czy premiera S\u0142owacji, Roberta Fic\u0119, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do Jozefa Tisy, przyw\u00f3dcy faszystowskiego Pa\u0144stwa S\u0142owackiego z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej? Rozmowa wykracza jednak daleko poza proste analogie, staj\u0105c si\u0119 wnikliwym studium nad natur\u0105 s\u0142owackiego faszyzmu, jego dziedzictwem oraz sposobem, w jaki wsp\u00f3\u0142cze\u015bni politycy populistyczni manipuluj\u0105 histori\u0105 dla w\u0142asnych cel\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rozmowa rozpoczyna si\u0119 od analizy paradoksalnych gest\u00f3w Roberta Ficy, takich jak jego niedawna wizyta w Moskwie na obchodach zwyci\u0119stwa nad faszyzmem. Jak zauwa\u017ca Hana Kub\u00e1tov\u00e1, jest to sytuacja pe\u0142na historycznych ironii: Fico, jako przedstawiciel pa\u0144stwa, kt\u00f3re w czasie II wojny \u015bwiatowej jako sojusznik III Rzeszy zaatakowa\u0142o Zwi\u0105zek Radziecki, przybywa do Moskwy, by \u015bwi\u0119towa\u0107 jego pokonanie. Co wi\u0119cej, zaledwie dzie\u0144 wcze\u015bniej na S\u0142owacji sk\u0142ada\u0142 wie\u0144ce, upami\u0119tniaj\u0105c antyfaszystowskie S\u0142owackie Powstanie Narodowe. Ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia sprzecznych narracji i \u017conglowania symbolami jest, zdaniem historyczki, kluczem do zrozumienia si\u0142y politycznej Ficy.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem podcastu jest jednak ostrze\u017cenie przed nadu\u017cywaniem historycznych por\u00f3wna\u0144 i etykiety „faszysty”. Hana Kub\u00e1tov\u00e1 stanowczo sprzeciwia si\u0119 prostemu zestawianiu Ficy z Tiso. Argumentuje, \u017ce cho\u0107 takie analogie s\u0105 kusz\u0105ce, to w rzeczywisto\u015bci „opr\u00f3\u017cniaj\u0105 poj\u0119cie faszyzmu z jego realnego znaczenia” \u2013 je\u015bli wszystko jest faszyzmem, to nic nim nie jest. Co wa\u017cniejsze, takie etykietowanie jest kontrproduktywne, poniewa\u017c uniemo\u017cliwia zrozumienie specyfiki wsp\u00f3\u0142czesnego autorytarnego populizmu i zamyka drog\u0119 do dialogu z wyborcami, kt\u00f3rych w ten spos\u00f3b alienuje si\u0119 i okre\u015bla mianem „faszyst\u00f3w”. Zamiast tego, nale\u017cy szuka\u0107 pragmatycznych sojusznik\u00f3w i pr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 emocje, kt\u00f3re popychaj\u0105 ludzi w stron\u0119 takich lider\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Aby zrozumie\u0107 kontekst, go\u015bcini przybli\u017ca specyfik\u0119 re\u017cimu Pa\u0144stwa S\u0142owackiego, okre\u015blaj\u0105c go mianem „wielobarwnego totalitaryzmu”<\/strong>. Nie by\u0142 to, jej zdaniem, monolityczny re\u017cim narzucony z g\u00f3ry, ale dynamiczny system, w kt\u00f3rym ideologia by\u0142a nieustannie negocjowana mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem. Jego fundamentem by\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski nacjonalizm<\/strong> \u2013 niebezpieczne po\u0142\u0105czenie idei faszystowskich z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Przyw\u00f3dcy, w tym ksi\u0105dz Jozef Tiso, u\u017cywali j\u0119zyka religijnego do usprawiedliwiania polityki nacjonalistycznej i antysemickiej. Has\u0142o „kochaj bli\u017aniego swego” zosta\u0142o cynicznie przeinaczone na „kochaj najpierw swoich”, co mia\u0142o legitymizowa\u0107 pozbywanie si\u0119 „obcych” w imi\u0119 patriotyzmu i obrony w\u0142asnych tradycji.<\/p>\n\n\n\n

Podcast rzuca r\u00f3wnie\u017c oskar\u017cycielskie \u015bwiat\u0142o na rol\u0119 s\u0142owackiego Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, kt\u00f3ry, jak twierdzi Kub\u00e1tov\u00e1, do dzi\u015b nie potrafi\u0142 jednoznacznie odci\u0105\u0107 si\u0119 od dziedzictwa Tisy. Ta bierno\u015b\u0107 i brak rozliczenia z przesz\u0142o\u015bci\u0105 tworz\u0105, jej zdaniem, przestrze\u0144, w kt\u00f3rej radykalne idee mog\u0105 „istnie\u0107, a nawet si\u0119 reprodukowa\u0107”. Hierarchowie ko\u015bcielni, obawiaj\u0105c si\u0119 bardziej liberalizmu ni\u017c faszyzmu, pozwalaj\u0105 na trwanie mitu Tisy, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce raz uwolnionego d\u017cina faszyzmu nie da si\u0119 „utrzyma\u0107 w ryzach”.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec, rozmowa wraca do postaci Roberta Ficy. Historyczka podsumowuje, \u017ce Fico „nie jest Tiso”, ale jest politykiem, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia podziwia silnych przyw\u00f3dc\u00f3w, potrafi mobilizowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo poprzez strach i wskazywanie wrog\u00f3w, a tak\u017ce czerpie z historycznych narracji to, co jest mu w danym momencie wygodne. Jego si\u0142a polega na tym, \u017ce potrafi odpowiedzie\u0107 na realne problemy i obawy S\u0142owak\u00f3w, kt\u00f3rych poprzednie rz\u0105dy nie potrafi\u0142y lub nie chcia\u0142y dostrzec. Zamiast wi\u0119c rzuca\u0107 proste oskar\u017cenia o faszyzm, nale\u017cy, jak konkluduje Kub\u00e1tov\u00e1, analizowa\u0107, dlaczego jego narracja jest tak skuteczna i szuka\u0107 demokratycznych odpowiedzi na te same spo\u0142eczne l\u0119ki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z historyczk\u0105 Han\u0105 Kub\u00e1tov\u0105 z Uniwersytetu Karola, podejmuj\u0105 pr\u00f3b\u0119 g\u0142\u0119bokiej i niezwykle aktualnej analizy historyczno-politycznej. Punktem wyj\u015bcia jest cz\u0119sto pojawiaj\u0105ce si\u0119 w publicznej debacie, prowokacyjne pytanie: czy premiera S\u0142owacji, Roberta Fic\u0119, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do Jozefa Tisy, przyw\u00f3dcy faszystowskiego Pa\u0144stwa S\u0142owackiego z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej? Rozmowa wykracza jednak daleko poza proste analogie, staj\u0105c si\u0119 wnikliwym studium nad natur\u0105 s\u0142owackiego faszyzmu, jego dziedzictwem oraz sposobem, w… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,5],"tags":[],"class_list":["post-395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polityka-slowacja","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=395"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":397,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions\/397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}