{"id":368,"date":"2025-07-29T17:53:08","date_gmt":"2025-07-29T17:53:08","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=368"},"modified":"2025-07-29T17:54:28","modified_gmt":"2025-07-29T17:54:28","slug":"2025-07-29-powrot-faszyzmu-cz-ii-putin-i-konserwatysci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/07\/29\/2025-07-29-powrot-faszyzmu-cz-ii-putin-i-konserwatysci\/","title":{"rendered":"2025.07.29 \u2013 Powr\u00f3t faszyzmu – Cz. II: Putin i konserwaty\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

W drugiej i ostatniej cz\u0119\u015bci specjalnego, wakacyjnego odcinka podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd kontynuuje prezentacj\u0119 eseju z niemieckiego magazynu „Der Spiegel”, zatytu\u0142owanego „Narodziny faszyzmu: W poszukiwaniu utajonego Hitlera”. Ta cz\u0119\u015b\u0107 audycji przechodzi od historycznych metafor do bezpo\u015bredniej analizy wsp\u00f3\u0142czesnych lider\u00f3w i zjawisk, stawiaj\u0105c prowokacyjne pytania: Czy re\u017cim W\u0142adimira Putina jest faszystowski? Jak\u0105 rol\u0119 w narastaniu autorytaryzmu odgrywa kryzys konserwatyzmu? I czy jeste\u015bmy w stanie rozpozna\u0107 z\u0142o w czasie rzeczywistym, zanim b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Centralnym punktem tej cz\u0119\u015bci jest analiza przedstawiona przez Timothy’ego Snydera, wybitnego historyka z Uniwersytetu Yale. Snyder, bez wahania, okre\u015bla re\u017cim W\u0142adimira Putina mianem faszystowskiego. Argumentuje, \u017ce rosyjski prezydent od lat cytuje faszystowskich my\u015blicieli, takich jak Iwan Iljin, a jego wojna przeciwko Ukrainie nosi wszystkie znamiona klasycznej, faszystowskiej wojny eksterminacyjnej \u2013 jest prowadzona przeciwko narodowi uznawanemu za „ni\u017cszy” i pa\u0144stwu, kt\u00f3rego istnienie jest negowane. Re\u017cim Putina, zdaniem Snydera, opiera si\u0119 na kulcie wodza, kulcie poleg\u0142ych w mitycznych bitwach oraz micie o utraconym imperium, kt\u00f3re nale\u017cy odbudowa\u0107 poprzez „oczyszczaj\u0105c\u0105 przemoc”. Historyk wprowadza r\u00f3wnie\u017c poj\u0119cie „schizofaszyzmu”, aby opisa\u0107 paradoks, w kt\u00f3rym Putin, prowadz\u0105c faszystowsk\u0105 polityk\u0119, jednocze\u015bnie przedstawia siebie i Rosj\u0119 jako g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 antyfaszystowsk\u0105 na \u015bwiecie. W tej narracji, ka\u017cdy wr\u00f3g Rosji jest automatycznie „faszyst\u0105”, co usprawiedliwia ka\u017cd\u0105 agresj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Esej, a za nim podcast, przedstawia r\u00f3wnie\u017c tez\u0119 brytyjskiego intelektualisty Paula Masona, kt\u00f3ry postrzega faszyzm nie jako statyczn\u0105 ideologi\u0119, lecz jako dynamiczny „proces”. Mason opisuje dziesi\u0119\u0107 etap\u00f3w, przez kt\u00f3re przechodzi spo\u0142ecze\u0144stwo od g\u0142\u0119bokiego kryzysu, przez wojny kulturowe i panik\u0119 klasy \u015bredniej, a\u017c po ostateczny upadek demokracji. Jak sugeruj\u0105 autorzy, wiele spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich znajduje si\u0119 obecnie w samym \u015brodku tego niebezpiecznego procesu, a tocz\u0105ce si\u0119 zaciekle wojny kulturowe s\u0105 jednym z jego kluczowych etap\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym analizowanym w\u0105tkiem jest g\u0142\u0119boki kryzys, w jakim znalaz\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny konserwatyzm. Politolog Thomas Biebricher t\u0142umaczy, \u017ce tradycyjny, umiarkowany konserwatyzm, kt\u00f3rego celem by\u0142o pragmatyczne spowalnianie post\u0119pu, przesta\u0142 funkcjonowa\u0107 w dobie gwa\u0142townych zmian spo\u0142ecznych i technologicznych. W rezultacie ruch ten rozpad\u0142 si\u0119 na r\u00f3\u017cne nurty, w tym na nurt radykalny, kt\u00f3ry porzuci\u0142 kluczow\u0105 dla konserwatyzmu warto\u015b\u0107 \u2013 umiarkowanie \u2013 i zacz\u0105\u0142 fantazjowa\u0107 o powrocie do mitycznej, wyidealizowanej przesz\u0142o\u015bci. Chocia\u017c Biebricher jest ostro\u017cny w u\u017cywaniu s\u0142owa „faszyzm”, przyznaje, \u017ce w przypadku ruchu MAGA Donalda Trumpa jest ono uzasadnione, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie pr\u00f3by si\u0142owego obalenia wyniku wybor\u00f3w podczas ataku na Kapitol.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec, odcinek porusza kwesti\u0119 zmieniaj\u0105cej si\u0119 natury przemocy politycznej. Austriacka politolo\u017cka Natascha Strobl wyja\u015bnia, \u017ce dzisiejsza przemoc, w odr\u00f3\u017cnieniu od lat 20. XX wieku, rozgrywa si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w internecie. Jednak jej skutki \u2013 zastraszenie, polaryzacja i erozja debaty publicznej \u2013 s\u0105 r\u00f3wnie realne i niszczycielskie. Jej sprawcy postrzegaj\u0105 siebie jako \u017co\u0142nierzy w globalnej, ideologicznej wojnie domowej przeciwko wyimaginowanym wrogom, takim jak „marksizm kulturowy” czy „teoria wielkiego zast\u0105pienia”. Audycja jest wi\u0119c mroczn\u0105 diagnoz\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, kt\u00f3ra, poprzez analiz\u0119 r\u00f3\u017cnych my\u015blicieli, pokazuje, w jaki spos\u00f3b idee uwa\u017cane za dawno pogrzebane, powracaj\u0105 w nowych formach, stanowi\u0105c fundamentalne zagro\u017cenie dla liberalnej demokracji na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W drugiej i ostatniej cz\u0119\u015bci specjalnego, wakacyjnego odcinka podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd kontynuuje prezentacj\u0119 eseju z niemieckiego magazynu „Der Spiegel”, zatytu\u0142owanego „Narodziny faszyzmu: W poszukiwaniu utajonego Hitlera”. Ta cz\u0119\u015b\u0107 audycji przechodzi od historycznych metafor do bezpo\u015bredniej analizy wsp\u00f3\u0142czesnych lider\u00f3w i zjawisk, stawiaj\u0105c prowokacyjne pytania: Czy re\u017cim W\u0142adimira Putina jest faszystowski? Jak\u0105 rol\u0119 w narastaniu autorytaryzmu odgrywa kryzys konserwatyzmu? I czy jeste\u015bmy w stanie rozpozna\u0107 z\u0142o w czasie rzeczywistym, zanim b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano? Centralnym… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,5],"tags":[],"class_list":["post-368","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-seria","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=368"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":372,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/368\/revisions\/372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}