{"id":318,"date":"2025-07-19T07:11:20","date_gmt":"2025-07-19T07:11:20","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=318"},"modified":"2025-07-19T07:11:43","modified_gmt":"2025-07-19T07:11:43","slug":"2025-07-16-obchodzenie-sankcji-lista-zelenskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/07\/19\/2025-07-16-obchodzenie-sankcji-lista-zelenskiego\/","title":{"rendered":"2025.07.16 – Obchodzenie sankcji – Lista Ze\u0142e\u0144skiego"},"content":{"rendered":"\n

W najnowszym odcinku podcastu „5:59” (data emisji 16 lipca), prowadz\u0105ca Kate\u0159ina \u0160afa\u0159\u00edkov\u00e1 rozmawia z Michalem Tome\u0161em, dziennikarzem \u015bledczym z „Den\u00edku N”, na temat wci\u0105\u017c nierozwi\u0105zanego i budz\u0105cego moralne oburzenie problemu obchodzenia sankcji na\u0142o\u017conych na Rosj\u0119. Bezpo\u015brednim impulsem do rozmowy sta\u0142a si\u0119 tzw. „lista Ze\u0142e\u0144skiego” \u2013 wykaz firm z kraj\u00f3w sojuszniczych, w tym o\u015bmiu z Czech, kt\u00f3re prezydent Ukrainy oskar\u017cy\u0142 o po\u015brednie wspieranie rosyjskiej machiny wojennej poprzez eksport swoich produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jak wyja\u015bnia Michal Tome\u0161, kt\u00f3ry od dawna bada ten proceder, problem nie polega na bezpo\u015brednim eksporcie, lecz na skomplikowanym systemie re-eksportu<\/strong>. Czeskie towary, w pe\u0142ni legalnie, trafiaj\u0105 najpierw do kraj\u00f3w trzecich \u2013 najcz\u0119\u015bciej do Turcji, Kirgistanu, Serbii czy Azerbejd\u017canu \u2013 sk\u0105d nast\u0119pnie s\u0105 reeksportowane do Rosji. Skala tego zjawiska jest ogromna, co ilustruje przyk\u0142ad Kirgistanu, do kt\u00f3rego czeski eksport wzr\u00f3s\u0142 od pocz\u0105tku inwazji o ponad 1000%. Chocia\u017c w liczbach bezwzgl\u0119dnych najwi\u0119kszym hubem pozostaje Turcja, do kt\u00f3rej eksport z Czech wzr\u00f3s\u0142 o dziesi\u0105tki miliard\u00f3w koron.<\/p>\n\n\n\n

Odcinek szczeg\u00f3\u0142owo analizuje, dlaczego to w\u0142a\u015bnie czeskie firmy tak cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w tym kontek\u015bcie. Chodzi przede wszystkim o obrabiarki przemys\u0142owe<\/strong> \u2013 takie jak tokarki czy wiertarki \u2013 w kt\u00f3rych produkcji Czechy maj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 i ciesz\u0105 si\u0119 uznaniem na rosyjskim rynku. S\u0105 to produkty tzw. „podw\u00f3jnego zastosowania” (dual-use), co oznacza, \u017ce ta sama maszyna mo\u017ce by\u0107 wykorzystana do produkcji cz\u0119\u015bci do cywilnego samochodu, jak i do czo\u0142gu. To w\u0142a\u015bnie na ten aspekt zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 prezydent Ze\u0142enski, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce bez tych maszyn rosyjski przemys\u0142 zbrojeniowy nie by\u0142by w stanie funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jako jeden z pierwszych przyk\u0142ad\u00f3w firm, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 pod lup\u0105, wspomniana zosta\u0142a sp\u00f3\u0142ka Kovosvit<\/strong>. Zwr\u00f3cono na ni\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c by\u0142a to jedna z pierwszych firm podejrzewanych o eksport maszyn do Rosji po inwazji, a dodatkowo w przesz\u0142o\u015bci mia\u0142a rosyjskich w\u0142a\u015bcicieli. Przywo\u0142ano j\u0105 jako dow\u00f3d na d\u0142ugotrwa\u0142e i g\u0142\u0119bokie powi\u0105zania handlowe mi\u0119dzy czeskim a rosyjskim przemys\u0142em maszynowym, co sprawia, \u017ce rosyjskie firmy wci\u0105\u017c poszukuj\u0105 czeskich produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie trudno\u015bci prawnych z udowodnieniem celowego \u0142amania sankcji, dziennikarz przywo\u0142a\u0142 przypadek firmy Labara<\/strong>. Podobnie jak Pilous, Labara posiada\u0142a swoj\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119-c\u00f3rk\u0119 w Rosji („Labara Rus”) i jej produkty r\u00f3wnie\u017c tam trafia\u0142y. Mimo \u017ce spraw\u0105 zaj\u0119\u0142a si\u0119 policja, ostatecznie dochodzenie zosta\u0142o umorzone. Powodem by\u0142o to, \u017ce zgodnie z \u00f3wczesnym prawem, prokuratura musia\u0142aby udowodni\u0107 firmie „zamiar” obej\u015bcia sankcji, co w tym przypadku okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n

Jako studium przypadku, podcast przedstawia wyniki dziennikarskiego \u015bledztwa w sprawie brne\u0144skiej firmy Pilous<\/strong>, produkuj\u0105cej pi\u0142y ta\u015bmowe. Jej produkty trafi\u0142y do jej rosyjskiej sp\u00f3\u0142ki-c\u00f3rki „Pilous Rus” (w kt\u00f3rej czeska firma wci\u0105\u017c ma 70% udzia\u0142\u00f3w) przez Serbi\u0119. Mimo \u017ce prezes czeskiej firmy kategorycznie zaprzecza\u0142, jakoby mia\u0142 jakikolwiek wp\u0142yw na rosyjsk\u0105 fili\u0119, dziennikarze znale\u017ali dowody, kt\u00f3re podwa\u017caj\u0105 jego wiarygodno\u015b\u0107. Na kanale telegramowym rosyjskiej sp\u00f3\u0142ki opublikowano zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym czeski prezes biesiaduje z przedstawicielami rosyjskiej firmy w Petersburgu. Zaledwie miesi\u0105c po tym spotkaniu, do Rosji dotar\u0142a du\u017ca maszyna, wci\u0105\u017c w oryginalnym opakowaniu z ta\u015bm\u0105 klej\u0105c\u0105 z logo czeskiej firmy Pilous. Taki splot „przypadk\u00f3w” silnie sugeruje, \u017ce firma mog\u0142a \u015bwiadomie uczestniczy\u0107 w obchodzeniu sankcji.<\/p>\n\n\n\n

Rozmowa dotyka r\u00f3wnie\u017c ogromnych trudno\u015bci w \u015bciganiu tego typu przest\u0119pstw. Dotychczasowe czeskie prawo wymaga\u0142o od prokuratury udowodnienia firmie „zamiaru”<\/strong> obej\u015bcia sankcji, co jest niezwykle trudne. Wiele firm broni si\u0119, przedstawiaj\u0105c o\u015bwiadczenia od swoich partner\u00f3w z kraj\u00f3w trzecich, w kt\u00f3rych ci zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do nieeksportowania towar\u00f3w do Rosji. Taki dokument, nawet je\u015bli fikcyjny, cz\u0119sto stanowi wystarczaj\u0105c\u0105 ochron\u0119 prawn\u0105. Nowa ustawa, kt\u00f3ra ma wej\u015b\u0107 w \u017cycie, wprowadzi poj\u0119cie „zaniedbania”<\/strong>, co ma u\u0142atwi\u0107 poci\u0105gni\u0119cie do odpowiedzialno\u015bci firm, kt\u00f3re nie dochowa\u0142y nale\u017cytej staranno\u015bci w weryfikacji swoich kontrahent\u00f3w. Go\u015b\u0107 podcastu pozostaje jednak sceptyczny co do jej realnej skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Podcast konkluduje, \u017ce „lista Ze\u0142enskiego”, cho\u0107 nie by\u0142a szczeg\u00f3\u0142owym raportem wywiadowczym, zmusi\u0142a czeskie w\u0142adze do publicznego zmierzenia si\u0119 z niewygodnym problemem. Mimo wysi\u0142k\u00f3w czeskich dyplomat\u00f3w, kt\u00f3rzy, jak zauwa\u017ca go\u015b\u0107, staraj\u0105 si\u0119 weryfikowa\u0107 szlaki handlowe bardziej aktywnie ni\u017c ich odpowiednicy z innych kraj\u00f3w, ogromna skala eksportu sprawia, \u017ce pe\u0142na kontrola jest niemo\u017cliwa. W efekcie, ponad trzy lata po rozpocz\u0119ciu pe\u0142noskalowej inwazji, czeskie maszyny i komponenty wci\u0105\u017c trafiaj\u0105 do Rosji, po\u015brednio wspieraj\u0105c jej wysi\u0142ek wojenny, co stanowi powa\u017cny dylemat moralny i polityczny dla Czech, jednego z najwierniejszych sojusznik\u00f3w Ukrainy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W najnowszym odcinku podcastu „5:59” (data emisji 16 lipca), prowadz\u0105ca Kate\u0159ina \u0160afa\u0159\u00edkov\u00e1 rozmawia z Michalem Tome\u0161em, dziennikarzem \u015bledczym z „Den\u00edku N”, na temat wci\u0105\u017c nierozwi\u0105zanego i budz\u0105cego moralne oburzenie problemu obchodzenia sankcji na\u0142o\u017conych na Rosj\u0119. Bezpo\u015brednim impulsem do rozmowy sta\u0142a si\u0119 tzw. „lista Ze\u0142e\u0144skiego” \u2013 wykaz firm z kraj\u00f3w sojuszniczych, w tym o\u015bmiu z Czech, kt\u00f3re prezydent Ukrainy oskar\u017cy\u0142 o po\u015brednie wspieranie rosyjskiej machiny wojennej poprzez eksport swoich produkt\u00f3w. Jak wyja\u015bnia Michal Tome\u0161, kt\u00f3ry od… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,16,18],"tags":[],"class_list":["post-318","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-7","category-gospodarka","category-konflikt-na-ukrainie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=318"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":321,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/318\/revisions\/321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}