{"id":312,"date":"2025-07-15T22:14:59","date_gmt":"2025-07-15T22:14:59","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=312"},"modified":"2025-07-15T22:14:59","modified_gmt":"2025-07-15T22:14:59","slug":"2025-07-15-czas-pseudokoalicji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/07\/15\/2025-07-15-czas-pseudokoalicji\/","title":{"rendered":"2025.07.15 – Czas pseudokoalicji"},"content":{"rendered":"\n

W najnowszym odcinku podcastu „5:59” (data emisji 15 lipca), prowadz\u0105ca Barbora Sochorov\u00e1 wraz z dziennikark\u0105 Seznam Zpr\u00e1vy, Barbor\u0105 Ku\u010derov\u0105, analizuj\u0105 dominuj\u0105cy trend na czeskiej scenie politycznej przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 jesiennymi wyborami parlamentarnymi. Jest nim gor\u0105czkowe formowanie si\u0119 licznych, cz\u0119sto niestabilnych sojuszy i „quasi-koalicji”, zw\u0142aszcza w obr\u0119bie partii antysystemowych i tzw. si\u0142 patriotycznych. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytanie, dlaczego dochodzi do tych, cz\u0119sto zaskakuj\u0105cych, maria\u017cy politycznych, jakie konflikty i starcia ego im towarzysz\u0105, oraz jakie s\u0105 ich szanse na przetrwanie po wyborach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jak wyja\u015bnia go\u015bcini podcastu, g\u0142\u00f3wn\u0105 motywacj\u0105 dla tworzenia tych sojuszy jest pragmatyzm i ch\u0119\u0107 obej\u015bcia ordynacji wyborczej, aby unikn\u0105\u0107 przepadni\u0119cia g\u0142os\u00f3w. Wiele z tych ugrupowa\u0144 nie tworzy formalnych koalicji, kt\u00f3re musia\u0142yby przekroczy\u0107 wy\u017cszy pr\u00f3g wyborczy. Zamiast tego, jedna, silniejsza partia „u\u017cycza” miejsca na swoich listach kandydackich mniejszym partnerom. Dzi\u0119ki temu ca\u0142y blok musi przekroczy\u0107 jedynie 5-procentowy pr\u00f3g wymagany dla pojedynczej partii. Jest to legalna, cho\u0107 budz\u0105ca kontrowersje, strategia, kt\u00f3ra jednak ma swoje konsekwencje. Wszystkie pa\u0144stwowe dotacje za zdobyte mandaty trafiaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na konto g\u0142\u00f3wnej partii, co daje jej ogromn\u0105 w\u0142adz\u0119 finansow\u0105 i polityczn\u0105 nad mniejszymi sojusznikami.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym i najbardziej burzliwym z tych sojuszy jest tzw. „alians patriotyczny”<\/strong>, zbudowany wok\u00f3\u0142 skrajnie prawicowej partii SPD Tomia Okamury. Do\u0142\u0105czy\u0142y do niego trzy mniejsze ugrupowania: PRO Jind\u0159icha Rajchla, Trikolora i Svobodn\u00ed. Jak relacjonuje Barbora Ku\u010derov\u00e1, jedno\u015b\u0107 tego bloku jest bardzo krucha. Niedawno dosz\u0142o do ostrego kryzysu, gdy partia PRO zagrozi\u0142a opuszczeniem sojuszu. Jej lider, Jind\u0159ich Rajchl, by\u0142 w\u015bciek\u0142y, \u017ce SPD nie dotrzyma\u0142o umowy i nie zapewni\u0142o jego ludziom wystarczaj\u0105cej liczby „bior\u0105cych” miejsc na listach wyborczych, faworyzuj\u0105c przy tym innych partner\u00f3w. Ostatecznie, po burzliwych negocjacjach, kryzys zosta\u0142 za\u017cegnany, prawdopodobnie ze strachu przed obop\u00f3ln\u0105 pora\u017ck\u0105 \u2013 ani Okamura nie chcia\u0142, by jego wielki projekt zjednoczeniowy rozpad\u0142 si\u0119 tu\u017c przed wyborami, ani Rajchl nie chcia\u0142 straci\u0107 pewnego mandatu poselskiego.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie dramatyczna sytuacja ma miejsce na lewicy, gdzie powstaje blok „Sta\u010dilo!”<\/strong>, kt\u00f3rego trzonem jest partia komunistyczna (KS\u010cM). Do tego ugrupowania, po serii chaotycznych zwrot\u00f3w akcji, pr\u00f3buje do\u0142\u0105czy\u0107 czeska socjaldemokracja (SOCDEM) pod wodz\u0105 Jany Mal\u00e1\u010dovej. Ten sojusz wywo\u0142uje ogromne kontrowersje i fal\u0119 odej\u015b\u0107 z historycznej partii SOCDEM, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie postrzegaj\u0105 pakt z komunistami jako zdrad\u0119 idea\u0142\u00f3w. W tle tych negocjacji, jak sugeruje podcast, rol\u0119 mediatora odgrywa\u0142 by\u0142y prezydent Milo\u0161 Zeman, kt\u00f3ry mia\u0142 namawia\u0107 obie liderki do zjednoczenia. Jednak nawet tu pozycja socjaldemokrat\u00f3w jest niezwykle s\u0142aba \u2013 nie b\u0119d\u0105 mieli oni realnego wp\u0142ywu na program, a ich rola sprowadzi si\u0119 do dostarczenia kilku rozpoznawalnych nazwisk na listy „Sta\u010dilo!”.<\/p>\n\n\n\n

W cieniu tych dw\u00f3ch wielkich blok\u00f3w tocz\u0105 si\u0119 rozmowy mi\u0119dzy innymi mniejszymi partiami, takimi jak „Motorist\u00e9”<\/strong> i „P\u0159\u00edsaha”<\/strong>. Co ciekawe, jak ujawnia podcast, w rol\u0119 nieoczekiwanego „swata” pr\u00f3buj\u0105cego pogodzi\u0107 ich sk\u0142\u00f3conych lider\u00f3w, Petra Macink\u0119 i Roberta \u0160lacht\u0119, wcieli\u0142 si\u0119 sam Andrej Babi\u0161. Lider ANO, obawiaj\u0105c si\u0119 powt\u00f3rki z poprzednich wybor\u00f3w, kiedy to zosta\u0142 bez potencjalnych partner\u00f3w koalicyjnych, ma aktywnie dzia\u0142a\u0107 na rzecz zjednoczenia tych ugrupowa\u0144, aby stworzy\u0107 sobie alternatyw\u0119 dla niewygodnej i niechcianej koalicji z SPD.<\/p>\n\n\n\n

W odcinku zwr\u00f3cono uwag\u0119 na now\u0105 strategi\u0119 Pirat\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2013 jak to uj\u0119to \u2013 „id\u0105c w \u015blady SPD”, r\u00f3wnie\u017c zdecydowali si\u0119 „u\u017cyczy\u0107” miejsca na swoich listach wyborczych kandydatom z mniejszych ugrupowa\u0144 i ruch\u00f3w. Dzi\u0119ki temu, podobnie jak blok SPD, startuj\u0105 jako pojedyncza partia, dla kt\u00f3rej obowi\u0105zuje jedynie 5-procentowy pr\u00f3g wyborczy.<\/p>\n\n\n\n

Podcast konkluduje, \u017ce czeska scena polityczna przed wyborami jest aren\u0105 pragmatycznych, cz\u0119sto cynicznych sojuszy, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym celem jest polityczne przetrwanie i maksymalizacja szans na przekroczenie progu wyborczego. Ideologia schodzi na dalszy plan, a na czo\u0142o wysuwaj\u0105 si\u0119 osobiste ambicje i „starcie ego” lider\u00f3w poszczeg\u00f3lnych ugrupowa\u0144. Powyborcza stabilno\u015b\u0107 tych „quasi-koalicji” jest wysoce w\u0105tpliwa, co zapowiada potencjalnie bardzo chaotyczny i niestabilny parlament.<\/p>\n\n\n\n

Jak dzia\u0142a pr\u00f3g wyborczy w Czechach?<\/h2>\n\n\n\n

System wyborczy w Czechach, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie wybor\u00f3w do kluczowej izby parlamentu, czyli Izby Poselskiej (Poslaneck\u00e1 sn\u011bmovna), opiera si\u0119 na ordynacji proporcjonalnej z wyra\u017anie okre\u015blonymi progami wyborczymi. Zasady te, szczeg\u00f3lnie dla koalicji, by\u0142y w ostatnich latach przedmiotem gor\u0105cych debat politycznych i zosta\u0142y zmienione na skutek orzeczenia S\u0105du Konstytucyjnego, co ma ogromne znaczenie dla obecnego kszta\u0142tu sceny politycznej.<\/p>\n\n\n\n

W wyborach do Izby Poselskiej obowi\u0105zuj\u0105 trzy podstawowe progi, kt\u00f3re komitet wyborczy musi przekroczy\u0107 w skali ca\u0142ego kraju, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w podziale 200 mandat\u00f3w. Dla partii politycznej startuj\u0105cej samodzielnie, pr\u00f3g ten wynosi 5% wa\u017cnie oddanych g\u0142os\u00f3w. Sytuacja komplikuje si\u0119 w przypadku koalicji. Dla koalicji z\u0142o\u017conej z dw\u00f3ch partii pr\u00f3g wyborczy jest podniesiony do 8%. Z kolei dla koalicji, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 trzy lub wi\u0119cej ugrupowania, pr\u00f3g ten wynosi 11%. Po przekroczeniu progu, mandaty w poszczeg\u00f3lnych okr\u0119gach wyborczych s\u0105 przydzielane za pomoc\u0105 metody D’Hondta, kt\u00f3ra faworyzuje wi\u0119ksze ugrupowania.<\/p>\n\n\n\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce obecne progi dla koalicji (8% i 11%) s\u0105 wynikiem niedawnej zmiany. Wcze\u015bniej by\u0142y one znacznie wy\u017csze i bardziej restrykcyjne \u2013 wynosi\u0142y odpowiednio 10% dla koalicji dw\u00f3ch partii i 15% dla koalicji trzech partii. W 2021 roku Czeski S\u0105d Konstytucyjny uzna\u0142 te wy\u017csze progi za niekonstytucyjne, argumentuj\u0105c, \u017ce w nadmierny spos\u00f3b deformuj\u0105 one wol\u0119 wyborc\u00f3w i naruszaj\u0105 zasad\u0119 proporcjonalno\u015bci. Orzeczenie to zmusi\u0142o parlament do przyj\u0119cia obecnych, ni\u017cszych prog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Opisane zasady dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie wybor\u00f3w do Izby Poselskiej. Wybory do drugiej izby parlamentu, Senatu, odbywaj\u0105 si\u0119 w systemie wi\u0119kszo\u015bciowym, w jednomandatowych okr\u0119gach wyborczych, w dw\u00f3ch turach, wi\u0119c progi procentowe w skali kraju nie maj\u0105 tam zastosowania. Z kolei w wyborach do Parlamentu Europejskiego obowi\u0105zuje standardowy, 5-procentowy pr\u00f3g wyborczy dla wszystkich komitet\u00f3w, bez specjalnych, podwy\u017cszonych prog\u00f3w dla koalicji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W najnowszym odcinku podcastu „5:59” (data emisji 15 lipca), prowadz\u0105ca Barbora Sochorov\u00e1 wraz z dziennikark\u0105 Seznam Zpr\u00e1vy, Barbor\u0105 Ku\u010derov\u0105, analizuj\u0105 dominuj\u0105cy trend na czeskiej scenie politycznej przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 jesiennymi wyborami parlamentarnymi. Jest nim gor\u0105czkowe formowanie si\u0119 licznych, cz\u0119sto niestabilnych sojuszy i „quasi-koalicji”, zw\u0142aszcza w obr\u0119bie partii antysystemowych i tzw. si\u0142 patriotycznych. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytanie, dlaczego dochodzi do tych, cz\u0119sto zaskakuj\u0105cych, maria\u017cy politycznych, jakie konflikty i starcia ego im towarzysz\u0105, oraz jakie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,8],"tags":[],"class_list":["post-312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-7","category-polityka-czechy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":314,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions\/314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}