{"id":287,"date":"2025-07-11T09:31:50","date_gmt":"2025-07-11T09:31:50","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=287"},"modified":"2025-07-11T09:31:50","modified_gmt":"2025-07-11T09:31:50","slug":"2027-07-11-lotr-vucic-serbia-na-nogach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/07\/11\/2027-07-11-lotr-vucic-serbia-na-nogach\/","title":{"rendered":"2027.07.11 – \u0141otr Vu\u010di\u0107? Serbia na nogach"},"content":{"rendered":"\n

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z Magdal\u00e9n\u0105 Fajtov\u0105, reporterk\u0105 tygodnika „Respekt” specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w Ba\u0142kanach, analizuj\u0105 trwaj\u0105ce od wielu miesi\u0119cy masowe protesty antyrz\u0105dowe w Serbii. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytanie, dlaczego dosz\u0142o do tak wielkiego zrywu spo\u0142ecznego, kim jest prezydent Aleksandar Vu\u010di\u0107, kt\u00f3rego protestuj\u0105cy obarczaj\u0105 win\u0105 za stan pa\u0144stwa, i jakie s\u0105 perspektywy na realn\u0105 zmian\u0119 w kraju, kt\u00f3ry prowadzi polityk\u0119 „wszystkich azymut\u00f3w”, balansuj\u0105c mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105, Rosj\u0105 a Chinami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bezpo\u015bredni\u0105 iskr\u0105, kt\u00f3ra zapali\u0142a lont protest\u00f3w, by\u0142a tragiczna katastrofa budowlana w Nowym Sadzie w listopadzie ubieg\u0142ego roku. Zawali\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas nowo wyremontowany betonowy dach na dworcu kolejowym, zabijaj\u0105c 16 os\u00f3b. Jak wyja\u015bnia Magdal\u00e9na Fajtov\u00e1, spo\u0142ecze\u0144stwo nie odebra\u0142o tego jako nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku, lecz jako ostateczny, tragiczny dow\u00f3d na wszechobecn\u0105, systemow\u0105 korupcj\u0119, kt\u00f3ra toczy pa\u0144stwo. Remont dworca by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiego, nietransparentnego projektu budowy szybkiej kolei Belgrad-Budapeszt, realizowanego w du\u017cej mierze przez chi\u0144skie firmy. Protesty, pocz\u0105tkowo prowadzone przez student\u00f3w i wspierane przez ich wyk\u0142adowc\u00f3w, szybko rozla\u0142y si\u0119 na ca\u0142y kraj, a ich g\u0142\u00f3wnym postulatem sta\u0142o si\u0119 \u017c\u0105danie pe\u0142nej transparentno\u015bci i ujawnienia dokumentacji projektu, kt\u00f3ra mog\u0142aby wskaza\u0107 na powi\u0105zania korupcyjne ludzi z otoczenia w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Odcinek szczeg\u00f3\u0142owo przybli\u017ca posta\u0107 prezydenta Aleksandara Vu\u010dicia, kt\u00f3rego protestuj\u0105cy postrzegaj\u0105 jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o problem\u00f3w. Jest on „politycznym dinozaurem”, obecnym na serbskiej scenie od lat 90. Swoj\u0105 karier\u0119 zaczyna\u0142 w skrajnie nacjonalistycznej partii Vojislava \u0160e\u0161elja, skazanego zbrodniarza wojennego. W czasach wojen w Bo\u015bni sam g\u0142osi\u0142 has\u0142a nienawi\u015bci, zapowiadaj\u0105c, \u017ce „za jednego zabitego Serba zginie stu muzu\u0142man\u00f3w”. Pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 ministra informacji w re\u017cimie Slobodana Milo\u0161evicia, gdzie by\u0142 odpowiedzialny za t\u0142umienie wolno\u015bci medi\u00f3w. Jak t\u0142umaczy go\u015bcini, po upadku Milo\u0161evicia, Vu\u010di\u0107 dokona\u0142 „eleganckiej” wolty politycznej. Zrozumia\u0142, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa pragnie integracji z Europ\u0105, dlatego przeobrazi\u0142 si\u0119 w proeuropejskiego, cho\u0107 silnie populistycznego, polityka, zak\u0142adaj\u0105c Serbsk\u0105 Parti\u0119 Post\u0119pow\u0105 (SNS) i zdobywaj\u0105c w\u0142adz\u0119 najpierw jako premier, a nast\u0119pnie jako prezydent.<\/p>\n\n\n\n

System w\u0142adzy Vu\u010dicia opiera si\u0119 na kilku filarach. Po pierwsze, na pe\u0142nej kontroli nad aparatem pa\u0144stwowym \u2013 pracownicy sektora publicznego s\u0105 pod nieustann\u0105 presj\u0105, by g\u0142osowa\u0107 na jego parti\u0119 z obawy przed utrat\u0105 pracy. Po drugie, na klasycznym populizmie \u2013 podnosi \u015bwiadczenia i emerytury, obni\u017ca ceny podstawowych produkt\u00f3w, zyskuj\u0105c poparcie ubo\u017cszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Po trzecie, co jest w Serbii tematem stale powracaj\u0105cym, na niejasnych powi\u0105zaniach ze \u015bwiatem przest\u0119pczym. Jak opisuje Fajtov\u00e1, Vu\u010di\u0107, podobnie jak niegdy\u015b Milo\u0161evi\u0107, mia\u0142 wykorzystywa\u0107 grupy kibic\u00f3w-chuligan\u00f3w do ochrony swoich wiec\u00f3w, a jego syn by\u0142 wielokrotnie fotografowany w towarzystwie znanych postaci z kryminalnego podziemia.<\/p>\n\n\n\n

W polityce zagranicznej Vu\u010di\u0107 jest mistrzem lawirowania. Z jednej strony, Serbia jest oficjalnym kandydatem do Unii Europejskiej, jednak kluczowe reformy dotycz\u0105ce praworz\u0105dno\u015bci, wolno\u015bci medi\u00f3w i walki z korupcj\u0105 s\u0105 blokowane. Jak sugeruje go\u015bcini, Vu\u010diciowi odpowiada ten stan zawieszenia, poniewa\u017c pe\u0142ne cz\u0142onkostwo w UE oznacza\u0142oby dla niego utrat\u0119 nieograniczonej kontroli nad pa\u0144stwem. Z drugiej strony, utrzymuje narracj\u0119 o „braterskich” stosunkach z Rosj\u0105, cho\u0107 w przesz\u0142o\u015bci serbskie firmy zaopatrywa\u0142y w bro\u0144 Ukrain\u0119, co wywo\u0142a\u0142o gniew Moskwy. Jednocze\u015bnie szeroko otwiera drzwi dla chi\u0144skich inwestycji, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z mniejszymi wymogami w zakresie transparentno\u015bci i ochrony \u015brodowiska ni\u017c te unijne.<\/p>\n\n\n\n

Podcast ko\u0144czy si\u0119 gorzk\u0105 refleksj\u0105 nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 protest\u00f3w. Mimo \u017ce trwaj\u0105 one ju\u017c \u00f3smy miesi\u0105c i gromadz\u0105 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi, ich si\u0142a jest ograniczona z powodu s\u0142abo\u015bci i rozbicia demokratycznej opozycji, kt\u00f3ra nie jest w stanie wykreowa\u0107 lidera zdolnego rzuci\u0107 wyzwanie charyzmatycznemu Vu\u010diciowi. Cho\u0107 protestuj\u0105cy niedawno, w akcie desperacji, za\u017c\u0105dali przedterminowych wybor\u00f3w, ich szanse na zwyci\u0119stwo s\u0105 niewielkie. Istnieje r\u00f3wnie\u017c ryzyko, \u017ce pokojowe demonstracje zostan\u0105 sprowokowane do przemocy lub zdyskredytowane przez infiltrowane grupy nacjonalistyczne, co zdarza\u0142o si\u0119 ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci. W efekcie, Serbia pozostaje w politycznym impasie, rz\u0105dzona przez populistycznego przyw\u00f3dc\u0119 o autorytarnych sk\u0142onno\u015bciach, z kt\u00f3rym sfrustrowane spo\u0142ecze\u0144stwo nie jest w stanie wygra\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czeski kontekst w tym epizodzie by\u0142 bardzo ograniczony i sprowadza\u0142 si\u0119 do faktu, \u017ce rozmow\u0119 prowadzi\u0142 czeski dziennikarz z czesk\u0105 ekspertk\u0105 dla czeskiej publiczno\u015bci. Jedynym bezpo\u015brednim odniesieniem do czeskiej historii by\u0142o por\u00f3wnanie potencjalnego ruchu protestacyjnego w Serbii do czechos\u0142owackiego Forum Obywatelskiego z 1989 roku, co mia\u0142o zilustrowa\u0107, w jakim kierunku mog\u0142yby ewoluowa\u0107 serbskie demonstracje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W najnowszym odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z Magdal\u00e9n\u0105 Fajtov\u0105, reporterk\u0105 tygodnika „Respekt” specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w Ba\u0142kanach, analizuj\u0105 trwaj\u0105ce od wielu miesi\u0119cy masowe protesty antyrz\u0105dowe w Serbii. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytanie, dlaczego dosz\u0142o do tak wielkiego zrywu spo\u0142ecznego, kim jest prezydent Aleksandar Vu\u010di\u0107, kt\u00f3rego protestuj\u0105cy obarczaj\u0105 win\u0105 za stan pa\u0144stwa, i jakie s\u0105 perspektywy na realn\u0105 zmian\u0119 w kraju, kt\u00f3ry prowadzi polityk\u0119 „wszystkich azymut\u00f3w”, balansuj\u0105c mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105, Rosj\u0105 a… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,5],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polityka-swiat","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions\/289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}