{"id":231,"date":"2025-06-30T10:36:11","date_gmt":"2025-06-30T10:36:11","guid":{"rendered":"https:\/\/czechinfo.pl\/?p=231"},"modified":"2025-06-30T10:36:11","modified_gmt":"2025-06-30T10:36:11","slug":"2025-06-30-milada-horakova-prawniczka-polityczka-feministka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/2025\/06\/30\/2025-06-30-milada-horakova-prawniczka-polityczka-feministka\/","title":{"rendered":"2025.06.30 – Milada Hor\u00e1kov\u00e1 – prawniczka, polityczka, feministka"},"content":{"rendered":"\n

W odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, wyemitowanym w 75. rocznic\u0119 jej \u015bmierci, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z historyczk\u0105, profesor Dan\u0105 Musilov\u0105 z Uniwersytetu w Hradcu Kr\u00e1lov\u00e9, przybli\u017caj\u0105 posta\u0107 Milady Hor\u00e1kovej. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odej\u015bcia od uproszczonego postrzegania jej wy\u0142\u0105cznie jako ofiary komunistycznego re\u017cimu. Zamiast tego, podcast skupia si\u0119 na bogatym i aktywnym \u017cyciu, kt\u00f3re prowadzi\u0142a na d\u0142ugo przed aresztowaniem w 1949 roku \u2013 jako pionierska prawniczka, zaanga\u017cowana polityczka, a przede wszystkim jako jedna z czo\u0142owych postaci czechos\u0142owackiego ruchu feministycznego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Go\u015bcini podcastu polemizuje z cytatem samej Hor\u00e1kovej, kt\u00f3ra twierdzi\u0142a, \u017ce „feministk\u0105 si\u0119 cz\u0142owiek rodzi”. Zdaniem profesor Musilovej, podobnie jak Simone de Beauvoir uwa\u017ca\u0142a, \u017ce kobiet\u0105 si\u0119 cz\u0142owiek staje, tak Milada Hor\u00e1kov\u00e1 sta\u0142a si\u0119 feministk\u0105 pod wp\u0142ywem swoich do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych i, co kluczowe, spotkania z Franti\u0161k\u0105 Plam\u00ednkov\u0105, wp\u0142ywow\u0105 senatork\u0105 i liderk\u0105 czeskiego ruchu na rzecz praw kobiet. Ju\u017c jako studentka prawa, Hor\u00e1kov\u00e1 zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Kobiecej Rady Narodowej (\u017densk\u00e1 n\u00e1rodn\u00ed rada), staj\u0105c si\u0119 dla Plam\u00ednkovej nieocenionym wsparciem. Przygotowywa\u0142a wszelkie ekspertyzy prawne do projekt\u00f3w ustaw, walcz\u0105c o zr\u00f3wnanie praw kobiet i m\u0119\u017cczyzn. Jej g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142a rewizja przestarza\u0142ego kodeksu cywilnego, zw\u0142aszcza w zakresie prawa rodzinnego i ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Cho\u0107 Konstytucja Czechos\u0142owacji z 1920 roku gwarantowa\u0142a r\u00f3wnouprawnienie, w praktyce zapis ten nie by\u0142 implementowany w ni\u017cszych aktach prawnych, co Hor\u00e1kov\u00e1 uwa\u017ca\u0142a za fundamentalny problem. Mimo jej ogromnego wysi\u0142ku, przedwojennemu rz\u0105dowi zabrak\u0142o woli politycznej, by przeprowadzi\u0107 t\u0119 reform\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Podcast rzuca \u015bwiat\u0142o na jej \u017cycie zawodowe i osobiste. Jako jedna z pierwszych kobiet z dyplomem prawniczym, napotka\u0142a ogromne trudno\u015bci ze znalezieniem pracy w zawodach prawniczych, kt\u00f3re a\u017c do lat 30. by\u0142y niemal ca\u0142kowicie zdominowane przez m\u0119\u017cczyzn. Znalaz\u0142a zatrudnienie w wydziale opieki spo\u0142ecznej praskiego magistratu, co by\u0142o w\u00f3wczas typow\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 kariery dla wykszta\u0142conych prawniczek. Odnosi\u0142a tam znacz\u0105ce sukcesy, m.in. kierowa\u0142a budow\u0105 du\u017cego kompleksu socjalnego „Domy Masaryka”. Nale\u017ca\u0142a do pokolenia feministek, kt\u00f3re pragn\u0119\u0142y \u0142\u0105czy\u0107 satysfakcjonuj\u0105c\u0105 prac\u0119 zawodow\u0105 z \u017cyciem rodzinnym. Jej m\u0119\u017cem by\u0142 Bohuslav Hor\u00e1k, dyrektor programowy mi\u0119dzywojennego Czeskiego Radia. Dla niego, z mi\u0142o\u015bci, przesz\u0142a z katolicyzmu na protestantyzm, co by\u0142o dla niej trudn\u0105 osobist\u0105 decyzj\u0105, u\u0142atwion\u0105 przez pragmatyczn\u0105 postaw\u0119 jej ojca, kt\u00f3ry zaaran\u017cowa\u0142 konwersj\u0119 ca\u0142ej rodziny.<\/p>\n\n\n\n

Jej wej\u015bcie do polityki r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142o oczywiste. Do Partii Narodowo-Socjalistycznej wst\u0105pi\u0142a w 1929 roku, g\u0142\u00f3wnie za namow\u0105 Franti\u0161ki Plam\u00ednkovej, kt\u00f3ra uwa\u017ca\u0142a, \u017ce w polityce brakuje kobiet z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. Przez ca\u0142e lata 30. pozostawa\u0142a jednak cz\u0142onkini\u0105 szeregow\u0105, nie pe\u0142ni\u0105c \u017cadnych funkcji. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna nabra\u0142a rozp\u0119du w czasie II wojny \u015bwiatowej, gdy zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w antynazistowski ruch oporu. Jej g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o przygotowanie nowego programu socjalnego dla powojennej Czechos\u0142owacji. Niestety, konspiracja by\u0142a na tyle s\u0142aba, \u017ce zar\u00f3wno ona, jak i jej m\u0105\u017c, zostali aresztowani przez Gestapo w 1940 roku. Po d\u0142ugim \u015bledztwie, w 1944 roku zosta\u0142a os\u0105dzona w Dre\u017anie. Jak podkre\u015bla profesor Musilov\u00e1, p\u00f3\u017any termin procesu prawdopodobnie uratowa\u0142 jej \u017cycie \u2013 w tym czasie Niemcy przegrywali ju\u017c wojn\u0119, a s\u0105d, mimo swojej okrutnej reputacji, skaza\u0142 j\u0105 „tylko” na kar\u0119 wi\u0119zienia, a nie na \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie Hor\u00e1kov\u00e1 wr\u00f3ci\u0142a do \u017cycia publicznego jako pos\u0142anka do parlamentu. Kontynuowa\u0142a swoj\u0105 walk\u0119 o prawa kobiet, argumentuj\u0105c, \u017ce ich r\u00f3wne zaanga\u017cowanie i cierpienie w ruchu oporu daj\u0105 im prawo do r\u00f3wnorz\u0119dnego traktowania w powojennym pa\u0144stwie. Jej praca by\u0142a jednak utrudniona przez nowy kontekst polityczny \u2013 nacisk na odbudow\u0119 kraju i dominacj\u0119 komunistycznych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re promowa\u0142y g\u0142\u00f3wnie udzia\u0142 kobiet w pracy fizycznej, cz\u0119sto dewaluuj\u0105c ich rol\u0119 w domu. Co tragicznie ironiczne, ustawa o rodzinie z 1949 roku, kt\u00f3ra w du\u017cej mierze zr\u00f3wnywa\u0142a prawa kobiet i m\u0119\u017cczyzn, by\u0142a niemal w ca\u0142o\u015bci oparta na jej przedwojennych projektach. Jednak w momencie jej uchwalenia, Milada Hor\u00e1kov\u00e1 by\u0142a ju\u017c wi\u0119\u017aniem komunistycznego re\u017cimu i nigdy nie przypisano jej za to zas\u0142ug.<\/p>\n\n\n\n

Rozmowa ko\u0144czy si\u0119 gorzk\u0105 refleksj\u0105 nad jej dziedzictwem. Po 1989 roku pami\u0119\u0107 o niej zosta\u0142a zredukowana do roli „ofiary komunizmu”, co niemal ca\u0142kowicie wymaza\u0142o z publicznej \u015bwiadomo\u015bci jej wcze\u015bniejsze, dekady trwaj\u0105ce zaanga\u017cowanie w walk\u0119 o prawa kobiet. Profesor Musilov\u00e1 podkre\u015bla, \u017ce komunistyczna propaganda w trakcie procesu pokazowego atakowa\u0142a j\u0105 nie tylko jako „wroga ludu”, ale r\u00f3wnie\u017c w spos\u00f3b niezwykle poni\u017caj\u0105cy, jako „z\u0142\u0105 matk\u0119”. Z perspektywy historyczki, Hor\u00e1kov\u00e1 z pewno\u015bci\u0105 by\u0142aby zasmucona, widz\u0105c, \u017ce feminizm, o kt\u00f3ry tak walczy\u0142a, wci\u0105\u017c jest dla wielu tematem kontrowersyjnym, a jej walka o prawdziw\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107, nawet w 2025 roku, wci\u0105\u017c nie jest zako\u0144czona.<\/p>\n\n\n\n

Jak wygl\u0105da\u0142 proces Hor\u00e1kovej?<\/h2>\n\n\n\n

Milada Hor\u00e1kov\u00e1 zosta\u0142a aresztowana przez komunistyczn\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa (StB) 27 wrze\u015bnia 1949 roku. Jej aresztowanie by\u0142o pocz\u0105tkiem jednego z najbardziej nies\u0142awnych i starannie wyre\u017cyserowanych proces\u00f3w pokazowych w powojennej Czechos\u0142owacji, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii pod nazw\u0105 „procesu Milady Hor\u00e1kovej i jej wsp\u00f3lnik\u00f3w”. G\u0142\u00f3wnym celem, jaki przy\u015bwieca\u0142 komunistycznym w\u0142adzom, by\u0142o nie wymierzenie sprawiedliwo\u015bci, lecz publiczne zastraszenie i zlikwidowanie wszelkich potencjalnych o\u015brodk\u00f3w oporu wobec nowego re\u017cimu. Proces, przygotowany przy udziale radzieckich doradc\u00f3w, opiera\u0142 si\u0119 na ca\u0142kowicie sfabrykowanych oskar\u017ceniach o zdrad\u0119 stanu i szpiegostwo na rzecz pa\u0144stw zachodnich. Hor\u00e1kov\u00e1, wraz z dwunastoma innymi oskar\u017conymi, zosta\u0142a przedstawiona jako przyw\u00f3dczyni spisku maj\u0105cego na celu obalenie porz\u0105dku ludowo-demokratycznego. Przed procesem oskar\u017ceni byli poddawani brutalnym torturom fizycznym i psychicznym, aby wymusi\u0107 na nich przyznanie si\u0119 do niepope\u0142nionych win oraz nauczenie si\u0119 na pami\u0119\u0107 r\u00f3l, kt\u00f3re mieli odegra\u0107 na sali s\u0105dowej.<\/p>\n\n\n\n

Procesowi towarzyszy\u0142a pot\u0119\u017cna kampania propagandowa w mediach. Transmisje radiowe oraz artyku\u0142y prasowe bezwzgl\u0119dnie demonizowa\u0142y oskar\u017conych, a w fabrykach i urz\u0119dach organizowano masowe akcje pisania rezolucji domagaj\u0105cych si\u0119 najsurowszych kar, w tym kary \u015bmierci. Jak wspomniano w podca\u015bcie, propaganda komunistyczna nie ogranicza\u0142a si\u0119 jedynie do oskar\u017ce\u0144 politycznych. W wyj\u0105tkowo perfidny spos\u00f3b atakowano Hor\u00e1kov\u0105 w jej roli kobiety i matki, przedstawiaj\u0105c j\u0105 jako wyrodn\u0105, „bur\u017cuazyjn\u0105” posta\u0107, kt\u00f3ra porzuci\u0142a rodzin\u0119 dla dzia\u0142alno\u015bci wywrotowej, co mia\u0142o na celu zdyskredytowanie jej w oczach ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Mimo to, Milada Hor\u00e1kov\u00e1 podczas procesu wykaza\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0105. Mimo tortur i z g\u00f3ry ustalonego wyroku, odrzuci\u0142a narzucon\u0105 jej rol\u0119 i z godno\u015bci\u0105 broni\u0142a swoich demokratycznych przekona\u0144. Jej niez\u0142omna postawa wywo\u0142a\u0142a mi\u0119dzynarodow\u0105 fal\u0119 protest\u00f3w. O jej u\u0142askawienie apelowa\u0142y najwi\u0119ksze \u015bwiatowe autorytety, w tym Albert Einstein, Winston Churchill i Eleanor Roosevelt. Mimo to, 8 czerwca 1950 roku zosta\u0142a skazana na kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok wykonano 27 czerwca 1950 roku. Milada Hor\u00e1kov\u00e1 jest jedyn\u0105 kobiet\u0105 stracon\u0105 w Czechos\u0142owacji w wyniku proces\u00f3w politycznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W odcinku podcastu „Vinohradsk\u00e1 12”, wyemitowanym w 75. rocznic\u0119 jej \u015bmierci, prowadz\u0105cy Mat\u011bj Skalick\u00fd wraz z historyczk\u0105, profesor Dan\u0105 Musilov\u0105 z Uniwersytetu w Hradcu Kr\u00e1lov\u00e9, przybli\u017caj\u0105 posta\u0107 Milady Hor\u00e1kovej. Rozmowa jest pr\u00f3b\u0105 odej\u015bcia od uproszczonego postrzegania jej wy\u0142\u0105cznie jako ofiary komunistycznego re\u017cimu. Zamiast tego, podcast skupia si\u0119 na bogatym i aktywnym \u017cyciu, kt\u00f3re prowadzi\u0142a na d\u0142ugo przed aresztowaniem w 1949 roku \u2013 jako pionierska prawniczka, zaanga\u017cowana polityczka, a przede wszystkim jako jedna z czo\u0142owych postaci… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,5],"tags":[],"class_list":["post-231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia","category-vinohradska-12"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=231"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions\/233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czechinfo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}